O tawra hatani nıka, mı xobe xo gelê projê nijnay, pêyjoki onciya ebe destanê xo rıjnay! Hirê-çar seri mı xo ebe fıkrê jû qezeta xejelna. Mı nêt kerd weş ke ez “qezetê zê qezeta” veji. Feqet, Tırkiya’de qezeta vetene êndi zaf çetına. Sebebê na çetıniye qanuni têyna niyê, zaferi ki sebebê tekniki rae nêdanê insani; finans, personel, vılakerdene. Nê pêro piya qezeta kenê barê de gıran. Raşta heqi, çımê mı nêbırna ez bınê nê barê gırani kune! Ez nae ki vajine ke, mı internetra zaf xuye kerdênê. Feqet, mı niyada ke, êndi qezeta bêimkana, pıra pıra mı xo dare fıkrê interneti. Naera dirê aşmi avê ki, mı qerarê xuyo axri dacı û dımaki şana qebatê na site…

İnternet û Zazaki

Zonêmade sitea interneti teze nêbena ra. Verê mı gelê dost û hevala xêlê sitey kerdê ra. Şıkır halo hazırde davistê siteê zonêma estê. Ez zaferiyê ê steara feteliya, mı xêlê çi wendo û ez gelê çi mısa. Yanê no hondê karo ke hatani nıka amo kerdene qasê xo wayirê qimetiyo. Feqet çao ke ez ebe çımê de bin qaytê nê siteanê maê bina kena, taê çiyo biniki êno aqılê mı.

Mı çımde, siteê maê bini pêro zaf şiyêre jûbini, zaf zê jûbiniyê. Hama dirê resmê dewe, dirê lawık û şiiri, tertelê Dêsımi, dirê sloganê batxuni û çiyo niyanên… Ez se vajine, ez nêwazena kesi bıdajni, feqet perspektifê de niyanên ere mı zaf teng êno. Cırmê na tengbiyayêne çıko, şıma zanê; zonû zagonê ma çıqa vajê hondê emro rojanera kewto dûri; zon û zagonê ma bêhemd biyo siyasi. Welhasıl zaf derg nêkeri, ebe mı, zon û zagonê ma, literatûrê ma, trafikê maê interneti zaf bêreng, mirûzın, sıvık û bêkêr aseno.

Misyonê Zazaki Kozmose: Zonterniye!

Nêtê mi uyo ke ez rêçê de newiye rakeri. Ebe na proja Zazaki Kozmose nêtê mı uyo ke, ez şarêma emro rojanede zonêma bıdiqesêkerdene. Ma pêro ki zaneme ke, roja ewroênede şarêma zonê xo zaf şenık qesêkeno; şarêma ebe zonanê bina, zafêri ki ede Tırki emrê xo viyarnenora. Taê de ma vanê ke, zazaki nê waxtê moderni verde taê feqir maneno, seba naera ki şarêma mejburênira zonê de bin qesêkeno. Heqeteni ki, literatûrê zazakikoyo ke hatani nıka kewto kar, zafêri teoriko, ewrora zaf dûriyo. Onciya ki, mı çımdê sebebê nae feqiriya zonêma ya ki mejburêni niya; xora verdera ma xo nore rehetiye, nıka ki nêşkime xaftıla na xuya xo berzime. Çı beno bıbo, êndi waxt amo ke, ma manu şana cavırdime, zonê xo toreli qesêbıkeme. Feqet seba naera gere ma taê vatişo siyasira dûri kume; gere psikolojiyê mağdurêni ma hêsir nêkero.

Gelê wa û bıraa, seke şıma Zazaki Kozmose’de vinenê, eke vatişê de siyasiyo teng çımanê ma kor nêkero, ma ebe zonê xo şikime derheqê herçi de qesêbıkeme, bınıvisnime û bıwanime. Rındekiyera hatani felsefe, fetelyayenera hatani mode, xeberanê bazarira hatani xeberanê dınya; gere ma nina pêrine ebe zazaki biyamere zon. Şarê dınyayê bini çı nıvısnenê, çı wanenê, gere ma taê dinara bımısime. Welhasıl zerê jû rojamade çı esto, se beno, gere ma ê çiya ebe zazaki biyamere zon. Na derheqde, misyonê Zazaki Kozmose zonterniya zonêmawa. Xıraba heqi ke çinêbo, xêriyeser Zazaki Kozmose zonêma huşkayiya vatişê siyasira xelesnenara, kena zonê de tern û qesêkerde…

Dirê Prensibi û Daxaleti

Gelê wa û bıraaa, insan wazeno ke, karo ke insan keno taê wa sêncê xo bıbo. Hela xora eke qalê siteê de interneti keme, sênc û gıraniye tayina bena muhime. Seba naera ki, derheqê karê Zazaki Kozmose de ez dirê prensiba nanaro û şıma wa û bıraanê xo pêrinera rıca û daxalet kena ke şıma nê prensiba çıma vera medarêwe.

1. Zazaki Kozmose’de Zazaki Têyna Nıvisino: Ere mı hêni aseno ke, hatani şarêma mejbur nêmano, zonê xo qesênêkeno, nêwaneno. Hela xusısi eke Tırki bıbone, wendişê zonêma serhev beno şenık. Seba naera ki, Zazaki Kozmose’de herçi ebe zonêma têyna nıvısino. Omıdiya mı awa ke, vırêndiye wendoxi taê çetıniye vinenê, feqet waxtêra tepya, xuya wendiş û qesêkerdena zonêma bena xurte. Kamo ke nêtê xo esto Zazaki Kozmose’de bınıvısno, gere nê prensibi xovira nêkero.

2. Zazaki Kozmose’de Herkes Ebe Zarava Xo Nıvısneno: Zonêma xowertede ebe dirê zarava qesêbeno. Mı çımde, raşte awa ke, nê zaravê pêro piya bınıvisyê, pêro piya têwertede bımanê. Zazakiyê de safi mı çımde çiyê de rınd niyo. Aera ki, qerarê mı uyo ke, Zazaki Kozmose’de herkes ebe zarava xo bınıvısno; Dêsımıj zê Dêsımıja, Vartoci zê Vartociya, Diyarbekırıj zê Diyarbekırıja bınıvısno. Beno ke, vırêndiye ma pêro ere herçi serwaxt nêbeme, feqet wertê dirê aşma ya ki serade, herkes zaravanê bına ki mıseno, qe nêbi, ere cı serwaxt beno.

3. Zazaki Kozmose’de Sansûr Esto: Gelê wa û bıraa, roja ewroênede çıqa liberal û serbestıj benê bıbê, ha qazetabo ha siteâ interneti bo, her cade zaf ya ki şenık sansûr esto. Kamo ke vano “made sansûr çino”, o zûri keno! Nêvanê made sansûr esto, hurêndide vanê “ninore prensibanê ma"! Ez qe çiva nêdana xo, qesa xo raşte raşt vana: Zazaki Kozmose’de sansûr esto! Nıvısto ke tede zûro eşkera bıbo, tede xebêrdaêne, heqaret û neheqêni ere kesanê bina bêro kerdene, o nıvıste sansûr beno, Zazaki Kozmose’de nêvêjino!

4. Zazaki Kozmose’de Ebe Jargonê de Zexm Nıvısino: Nıvısto ke Zazaki Kozmose’de vejino, gere tam û lezetê xo bıbo. Gere ebe vatiş û jargonê de xurt bêro nıvısnaêne. Namê her qesa û çekuya têmyakewtiye “nıvıste” nênino pıra. Kamo ke nêtê xo esto Zazaki Kozmose’de bınıvisno, gere nıvıstê xo ebe jargonê de zalal, ebe argûmananê raşta, ebe zonê de xemelyaye bınıvısno. Nıvıstê ke bêhemd tûjê, nıvıstê ke tal û bêperspektifê, nıvıstê ke ebe zonê de xırabın amê nıvısnaêne, ê nıvıstê Zazaki Kozmose’de nêvêjinê!

Na sate hondê prensibi besê! Eke icab kerd, ez derheqê prensiba de onciya nıvısnena. Nae ki vajine ke, ez nê prensiba kêfanê xora nênıvısnena. Ewro her caê dınyade çı nıvısino, çı vêjino, zaf ya ki şenık ebe prensibanê niyanêna vêjino.

Qesa Pêêne

Mı zaf kerd derg, ebe jû qesa pêêne vatenanê xo bıxelesni. Siteê de niyanene barê de zaf gırano. Ez na sate teyna kewta bınê nê bari; feqet hatani axriye nêşkina niya şori. Gere şıma ki taê bêrê pıştiya mı. Kami destra çı êno wa ê bıkero. Halo hazırde etiyaciya gırse nıvıstê rındeki û taê ki reklamê. Dirê reklamê qıji barê mı taina kenê sıvık.

Xıraba heqi ke çinêbo, xêriyeser tesirê na gama newiye ma pêro piya vineme.

Na sate xatırbe şıma…

Cemal Atila
İstemol, Çelo Vırên, 2009
zazakikozmos@yahoo.com